Tempus fugit : of wat is Tijd ?

TEMPUS FUGIT : wat is tijd ?

- De Tijd vliedt of vlucht weg als een pijl, immer voorwaarts . Men wordt ook steeds ouder ; maar daar gaan we het hier niet over hebben ; wel over het fenomeen ‘TIJD’ zelf .

-Wat is ‘Tijd’ ? Als men het vroeg aan St Augustinus (4e eeuw); beweerde hij het soms te weten ; maar als hij het moest uitleggen, dan wist hij het niet meer ,verklaarde hij zelf .

-Men heeft wel enig besef van de tijd ; maar een afdoende definitie of begrip er van is niet zo evident .

-Tijd wordt ‘gebruikt’ in het gewone leven : “Gebruikt hem wel” zegt men soms wel eens ; of "het enige waarover de mens beschikt is een beetje tijd ".

-Maar de tijd wordt eveneens aangewend voor wiskundige berekeningen in de fysica, en is aldus verbonden met de empirische wereld .

-Maar naar inhoud is en blijft de tijd wel een transcendent fenomeen of idee, net trouwens zoals het begrip ‘ruimte’ ook een begrip van transcendente aard is .

-Volgens Aristoteles was tijd de ‘maat van de beweging’ ; en aldus een intelligibel begrip; want getal, tellen en meten zijn verstandsfaculteiten en vlgs A. eigenschappen van de ziel .

-De hemellichamen in hun bewegingen gaven de maat van de tijd aan . Zo doen ook de zonnewijzer, de zandloper, de mechanische uurwerken en de electrische en electronische satelliet-geleide klokken . Maar ook in de natuur -de seizoenen- en in het levensritme is enige ‘maat’ van tijd terug te vinden . Er bestaat ook zoiets als objectieve en subjectieve tijd voor de mens .

-Ook St Augustinus zou de tijd verder subjectiveren en enkel verstaan als een eigenschap van of in de ziel . En ook Kant ging gedeeltelijk die weg op, door de tijd evenals de ruimte een a priori-vorm in ons verstand te noemen ; en aldus enkel te zien als een ‘voorstellingsvorm’ van de dingen, waarvan men verder de ware inhoud niet kon kennen . Bergson legde vooral de nadruk op de ‘duur’ van de tijd om het begrip ervan enigszins te begrijpen . En ook volgens Heidegger was : Tijd= Zijn ; want Tijd=Duur=Blijven=Zijn … Hegel tenslotte zag de tijd als de evolutie van de ‘absolute idee, maar zag de dag als een opvolging van NU’s .

-En reeds vanin de oudheid verdeelde men de tijd in 3 delen : nl. het verleden, het heden of het NU en de toekomst .

-Het begrip NU was het moeilijkst te plaatsen . Men vergeleek het met de ‘punt’ in de ruimte ; dus met een ‘nihil’ qua grootte of uitgestrektheid. Het NU is ook het ogenblik zonder enige duur of afmeting, dus een nihil in de tijd zelf ; want als men er enige duur zou aan toekennen, zou men dit tijdsmoment alweer moeten en kunnen onderverdelen in een verleden, een heden en een toekomst .

-Het NU is werkelijk de scharnier tussen verleden en toekomst ; het verleden is immers niet (meer), en bestaat nog enkel in het geheugen of in andere ‘bewustzijnsvormen’ ; en anderzijds bestaat de toekomst nog niet, en is enkel als verwachting, als planning of finaliteit in de geest of bewustzijnden aanwezig
-Enkel het NU zou dan een reëel bestaan kunnen hebben ; maar is qua grootte of duur een ‘nihil’ van en in die tijd .

-Aldus komt men tot inzicht en moet men concluderen, dat TIJD enkel in de geest of het bewustzijn bestaat, en dan wel als ‘idee’ of als een voorstellingsvorm …

-En als we aannemen, dat alles in die tijd ‘is’ en bestaat of existeert, moeten we besluiten dat dit alles op een zekere ideële wijze existeert, en een geestelijke, bewuste maar ongekende energie als inhoud moet hebben.

-Tempus fugit - immer als een pijl vooruit …; alleen in onze geest en geheugen kunnen we achteruitgaan in die tijd …, en misschien ook blijven of vooruitgaan ?

-Quid ? Het fenomeen TIJD blijft een raadsel .